Türkiye'de Her Yıl 1 Milyon Ton Elektronik Atık Oluşuyor
Türkiye’de elektronik tüketim hızla artarken, kullanım ömrünü tamamlayan cihazların yarattığı atık sorunu büyüyor.
Evlerde çekmecelerde bekleyen eski telefonlar, kullanılmayan tabletler, bozuk kulaklıklar, piller, kablolar, küçük ev aletleri ve bilgisayar parçaları yalnızca dijital kalabalık yaratmıyor; aynı zamanda çevre, insan sağlığı ve kaynak yönetimi açısından ciddi bir risk oluşturuyor.
Türkiye’de her yıl yaklaşık 1 milyon ton elektronik atık oluşuyor. Buna karşılık bu atığın yalnızca yüzde 6-7’si kayıtlı sistemler üzerinden geri dönüşüme kazandırılabiliyor. Bu oran, sorunun yalnızca tüketim alışkanlıklarıyla değil, toplama, ayrıştırma ve farkındalık eksikliğiyle de bağlantılı olduğunu gösteriyor.
Elektronik atık denildiğinde çoğu kişinin aklına buzdolabı, televizyon, çamaşır makinesi ya da bilgisayar gibi büyük cihazlar geliyor. Oysa günlük hayatın içinde çok daha küçük ama çok daha yaygın bir e-atık alanı var. Kullanılmayan telefonlar, şarj kabloları, kulaklıklar, piller, modemler, oyuncaklar, küçük mutfak aletleri ve eski aksesuarlar çevremizde birikiyor.
Bu cihazların önemli bir kısmı “belki lazım olur” düşüncesiyle saklansa da, bu ürünler geri dönüşüm sistemine girmedikleri her gün hem ekonomik değerini kaybediyor hem de yanlış bertaraf edilmesi halinde çevresel risk yaratıyor.
Elektronik cihazların içinde hem tehlikeli maddeler hem de yeniden kazanılabilecek değerli metaller bulunduğu için bu atık türü, klasik çöp gibi düşünülmemeli. Yani e-atık aynı anda hem risk hem de değerli bir kaynak.
Sorun sadece Türkiye’ye özgü değil. Birleşmiş Milletler destekli Global E-waste Monitor 2024 raporuna göre, dünyada 2022 yılında yaklaşık 62 milyon ton e-atık dönüşümü bekliyor. Bu miktarın 2030’da 82 milyon tona ulaşması bekleniyor. Buna rağmen resmi olarak toplanıp geri dönüştürülen e-atık oranı küresel ölçekte yalnızca yüzde 22 seviyesinde.
Bu nedenle e-atık yönetiminde asıl ihtiyaç, tüketiciyi suçlayan değil, tüketicinin doğru davranmasını kolaylaştıran bir yapı kurmak. Daha görünür toplama noktaları, belediye destekli teslim sistemleri, perakende mağazalarında iade imkânı, marka bazlı geri alma programları ve teşvik mekanizmaları bu dönüşümün temel parçaları olabilir.
Yorumlar
Bu makale için henüz yorum yapılmamış.
Gönderilen yorumlar moderasyon ekibi tarafından incelenir.
Sadece kayıtlı kullanıcılar yorum yapabilir.
Lütfen hesabına giriş yap veya yeni üye ol.